محمد رضا نصيرى
مقدمه 14
اسناد ومكاتبات تاريخى ايران ( دوره افشاريه ) ( فارسي )
محمود فرامينى به احمد پاشا ، والى بغداد ، و على پاشا ، والى ديار بكر ، صادر شد ، و براى اينكه به آشوبهاى داخلى نيز دامن بزند از مدعيان سلطنت حمايت نمود و صفى ميرزا را شاه ايران خواند و روانهء ارزروم كرد . « 59 » و براى حمايت از وى دستورات مقضى به حكام موصل ، ارزروم ، ديار بكر ، قارص ، چلدر ، وان صادر نمود . « 60 » با خانات داغستان نيز وارد مذاكره شد تا آنها را نيز با نادر وارد جنگ سازد . نادر ، چون از قصد دولت عثمانى آگاه شد ، بسرعت كركوك را اشغال نمود و در بيست و چهارم رجب 1156 / سيزدهم سپتامبر 1743 خود را به نزديكى موصل رسانيد و شهر را به محاصره گرفت . دفاع دليرانهء اهالى شهر نادر را بر آن داشت كه از محاصره دست بردارد . « 61 » در جمادى الآخر 1157 / ژوئيه 1744 قارص به محاصره درآمد . ورود قواى كمكى از حلب حسين پاشا حاكم قارص را دليرتر ساخت و مردم شهر شجاعانه از شهر دفاع نمودند . « 62 » احمد پاشا با نادر وارد مذاكره و حاضر شد كه واسطهء قبولاندن شرايط نادر به سلطان عثمانى باشد ، به همين جهت ، نادر از قارص به طرف داغستان آمد و پس از سركوبى لزگيها در دهم ذى الحجه 1157 / چهاردهم ژانويه ، 1745 به جانب دربند رهسپار شد ، سپس به شكى آمد و در كنار رود ارس اردو زد . « 63 » اخبار مربوط به لشكركشى نادر و تصرف كركوك ، محاصرهء موصل ، و تهديد بغداد سلطان محمود را سخت نگران ساخت . ترس از شورش مردم سبب شد كه صدر اعظم وقت ، على پاشا ، معزول و حسن پاشا ، كه در ميان نظاميان از محبوبيت خاصى برخوردار بود ، به صدارت عظمى منسوب گردد . « 64 » يگن محمد پاشا در رأس 000 / 150 سوار و 000 / 40 پياده مأمور جنگ با نادر شد . محمد پاشا در بيست و ششم جمادى الاول 1158 / بيست و ششم ژوئن 1745 از طريق ارزروم ، قارص ، موصل به طرف ايران به حركت درآمد . در قارص ، عبد الله كوپرولو ، كه سى هزار سرباز در اختيار داشت ، به دو پيوست ، و از آنجا عازم ايروان شد . نادر بلافاصله نصر الله ميرزا را به حدود ديار بكر و موصل روانه نمود و خود در نهم رجب 1158 / هفتم اوت 1745 به ايروان روى آورد « 65 » .
--> ( 59 ) . نادر شاه / 309 . ( 60 ) . بايگانى نخستوزيرى استانبول ، دفاتر مهمه ، ش 150 ص 150 ، پس از عقد عهدنامه صلح دولت عثمانى محمد على صفى ميرزا و سام ميرزا در سال 1159 / 1746 به استانبول فراخوانده شدند . صفى ميرزا در سامسون اقامت گزيد و سرانجام در سال 1173 / 1759 در رود سن درگذشت ، و سام ميرزا نيز در سينوپ و بعد در طرابوزان رحل اقامت افكند و در سال 1165 / 1751 در همين شهر درگذشت . Turkiye Tarihi / 11 , 94 . ( 61 ) . Mufassal Osmanli Tarihi / 4 , 4252 . ( 62 ) . نادر شاه / 290 . ( 63 ) . تاريخ مفصل ايران ، / 731 . ( 64 ) . Izahli Osmanli Tarihi / 5 . ( 65 ) . روضة الصفا / 8 ، 562 .